Być pisarzem

      – Dostał zderzakiem w nogi, ale szofer już hamował. [...]
– W takim razie… może trzeba by zawiadomić rodzinę?
– On nie ma rodziny. To pisarz
.
___________
Julio Cortázar, Gra w klasy

Czasami mówię o sobie, że jestem pisarką. Ktoś zapytałby mnie, gdzie można kupić moje książki. A ja odpowiedziałabym, że nigdzie. Więc dlaczego mówię o sobie pisarka? Wreszcie poznałam odpowiedź.* Nie chodzi tu o to, że zastanawiam się, jak napisać gżegżółka albo gdzie postawić przecinek. To jest znacznie głębsza myśl. Chodzi o tworzenie czegoś, o kreowanie.

Mam wrażenie, że wielu ludzi myśli, iż pisanie jest łatwe. Kiedyś sama tak myślałam. Brałam do ręki x-stronicową książkę i czytałam ją z taką lekkością, że nie przeszłoby mi przez myśl, że autor mógł w ogóle mieć jakąś trudność z jej napisaniem. Teraz sama wiem, jakie potrafi to być kłopotliwe. Ale nie znaczy to, że nie przyjemne.

Pierwsze skojarzenie z wyrazem pisarz, jakie nasuwa mi się na myśl, to kilometry książek w księgarniach i bibliotekach. I nie ma w tym nic dziwnego. Wiemy przecież, że pisarz zajmuje się pisaniem i to najczęściej książek. Sama definicja słowa pisarz jeżeli chodzi znaczenie prymarne, mimo że w swoim rozumieniu skupia się na czymś innym, zwraca uwagę na publikację. Akcent stawiany jest na ten, kto pisze. Dopiero w dalszej kolejności wspomniana zostaje proza oraz utwór literacki, który również w pierwszym rozumieniu oznacza dzieło. Definicja słowa dzieło (1) powraca myślą do utworu literackiego oraz rozszerza swoje pojmowanie, kładąc nacisk na dużą wartość dzieła. Użyte w definicji słowo zwłaszcza, ukierunkowuje i zmusza do zwrócenia uwagi na tę drugą część definicji. To, że utwór literacki czy naukowy, to nie jest takie ważne, istotne jest to, że to dzieło ma dużą wartość, a i też, że nie musi się to odnosić do każdego dzieła. Prawda jest taka, że aby utwór stał się dziełem, ale też żeby stał się utworem, mimo że nie jest to powiedziane wprost, musi zostać opublikowane. Nikt nie nazwie dziełem opowiadania z szuflady, które widział sam autor i paru bliskich mu osób, o ile w ogóle ktoś inny je widział. Myśląc więc o pisarzu i kojarząc go z książkami, nie popełnia się błędu, popełnia się go dopiero wtedy, gdy nie kładzie się akcentu na czynność, jaką wykonuje.

Powstaje więc głębsze rozumienie słowa pisarz. Pisarzem bowiem nie jest ten, kto pisze dobrze i łatwo, ale ten, kto pomimo braku nadziei, wciąż pisze. I aż prosi się, aby dodać – bo kocha to, co robi. Następuje więc zmiana semantyczna, rozszerzenie znaczenia, ale raczej nie na dużą skalę (w przeciwieństwie do wyrazu epicki – co ostatnio przeczytałam), ponieważ pisarz wciąż pozostaje pisarzem, wciąż pisze i wciąż tworzy.

Ponadto pisarz jest u nas uznanym zawodem. Pośród wymienionych zadań, jakie go obowiązują, brakuje mi pewnej syntezy, mówiącej o pisarzu jako psychologu, potem socjologu, filozofie i detektywie, nieraz historyku, ale także krawcu, hydrauliku, elektryku, lekarzu, architekcie, językoznawcy i kulturoznawcy. Oczywiście, pisarz nie wie od razu wszystkiego o wszystkim, jednak jednym z jego zadań jest również pisanie prawdy. A jak opisać prawdę, nie znając jej?

Prawdę o świecie poznaje się poprzez obserwację i doświadczenie. Tak z rzeczywistością zapoznają się dzieci. Pisarz jest więc takim dzieckiem, który musi dotknąć, obejrzeć, powąchać, usłyszeć i posmakować. Używa wszystkich zmysłów. Jest uważny i cierpliwy, bystry i spostrzegawczy. Każdy mechanizm poddaje wnikliwej analizie, który później przekłada na swój własny świat.

Wobec prezentującej się powyżej sylwetki pisarza, powstają różne definicje jego osoby – niektóre są zabawne, inne poważne, stają się kwintesencją tego, jak pracuje, jak zachowuje się i jak myśli pisarz. Proces twórczy wcale nie jest łatwy, bo pewnie wtedy nie byłby procesem. Choć nieco humorystycznie, to nie sądzę, aby ostatecznie jego schemat przebiegał kiedykolwiek inaczej. Sama wielokrotnie wpadałam w taką pętlę. Myślisz, że wszystko jest już skończone? Przeczytaj tekst za tydzień – zobaczysz, ile jeszcze można zmienić. Jest to tym samym dowód na to, jak bardzo ludzie się zmieniają.

Z kolei powód, dla którego ktoś zostaje pisarzem, jest bardzo prosty. Obok umiłowania słowa pisanego, tworzenia innej rzeczywistości, przelewania na papier tego wszystkiego, czego nie jest się w stanie powiedzieć słowami, jest nadpobudliwa wyobraźnia i inne przyczyny.

Czyżby bycie pisarzem miało same plusy? Zdecydowanie odpowiedź brzmi nie. Jest to niekiedy wycieńczająca praca umysłowa, z której, oprócz własnej satysfakcji, nic się nie będzie miało. Myślę jednak, że jest jeden plus, który góruje nad wszystkimi minusami. Poznanie szczerej opinii bliskich ludzi. Dzięki temu zauważa się, dla kogo ile się znaczy i kto równie mocno, co ty chce, aby ci się udało.

Istnieje również jedna naprawdę katastroficzna wada, zawarta w poniższym cytacie:

Homer na pewno nie wiedział, że dobrze pisze, tak samo i Shakespeare. Nasi dzisiejsi pisarze muszą uczyć się fatalnej sztuki: wiedzieć, że dobrze piszą.
Georg Christoph Lichtenberg, Aforyzmy Lichtenberg

Co prawda, jest ona bardziej związana z czasami, w których żyjemy, niż z samą pracą pisarza. Ludzie są bowiem znacznie bardziej wymagający. Z jednej strony to dobrze, z drugiej pisarze mają nie lada wyzwanie, aby napisać coś, co naprawdę spodoba się społeczeństwu i nie będzie powielaniem dawnych wzorców. Niestety nie da się od tego w całości uwolnić i zawsze gdzieś znajdzie się jakiś fragment, który będzie przypominał coś już dobrze znanego i zakorzenionego. Myślę jednak, że gdy pisarz będzie szczerze o czymś opowiadał i nieustannie przelewał własne emocje i myśli na kartkę, to będzie spełniony, bowiem pisanie to obserwacja i rozmowa; lepiej więc być czujnym, bo nie zna się dnia ani godziny.


 

* Jeśli ktoś potrzebuje, to tłumaczenia wstawionych cytatów, są tutaj.

 

Reklamy

One thought on “Być pisarzem

  1. Póki się nie spróbuje, to nie ma się świadomości, że pisanie to nie tylko przypływ weny i łatwość w stworzeniu czegoś, ale to ciężka praca nad kreowanym przez pisarza światem ;) Pozdrawiam

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s